در دفاع از بُت؛ تراژدی تمام‌عیارِ نعمت‌الله

حمید نعمت‌الله بدون تردید یکی از مهم‌ترین فیلم‌سازان حال حاضر سینمای ما است و البته مهم‌ترین فیلمش («قاتل و وحشی») را بسیاری از ما هنوز ندیده‌ایم که این هم در نوع خود عجیب است!

به هر روی، «بُت» که آخرین فیلم او و در حال اکران است به‌شدت حاشیه‌آفرین شده چرا که گروهی آن را طولانی، حوصله‌سربر و بی‌معنا می‌دانند و البته، توفیق چندانی هم در گیشه نداشته است.

من، به شخصه، «بُت» را فیلمی بسیار موفق می‌دانم. ادای دینی است به سینمای کلاسیک ایران؛ از الهام گرفتنِ ایده تلاش برای نخوابیدن از «بایسیکل‌ران» تا ایجاد حال و هوای کیمیایی‌وار در صحنه‌های درگیری آخر فیلم، گواه این مدعا هستند و چقدر هم موفق درآمده‌اند. بازی‌ها هم درجه یک‌اند و البته «لیلا حاتمی»، محشر است.

پیوند زدن مسئله شبکه‌های اجتماعی و دردِ فالوور گرفتن و ویو خوردن به یک تراژدی تمام‌عیار که در بستر این شبکه‌ها روی می‌دهد ابداً کار ساده‌ای نیست. به یک معنا، این که دستمایه اصلی فیلم، این باشد که اینستاگرام چه بلایی به سر زندگی ما آورده، خودبه‌خود می‌تواند موضوعی دم‌دستی و کاملاً کسالت‌بار باشد اما نعمت‌الله با استفاده از موضوعات چالشی این شبکه‌ها و کنکاش، حول محور مسائل روان‌شناسانه‌اش توانسته یک تراژدی بیافریند، یک تراژدی تمام‌عیار که اگرچه فالوور و لایک و لایو و گینس اجزایش را تشکیل می‌دهند اما به‌هیچ‌عنوان غیرواقعی به نظر نمی‌رسد و این، جز تبحر، نام دیگری ندارد. در واقع فکر می‌کنم حتی مخالفان فیلم هم در باور کردن این تراژدی با موافقان هم‌نظر باشند؛ با این فرق که آن‌ها احتمالاً به این سؤال رسیده‌اند: «خوب که چی؟!» که آن بحث دیگری است.

در میزانسن، بسیار فیلم فکرشده‌ای است، موسیقی حرف (باربد بیات) ندارد و البته فیلم‌برداری فیلم که با مدیریت آرمان فیاض انجام شده نیز صحنه‌های بارانی چشم‌نوازی را در معرض چشم ما قرار داده است.

هرچه که باشد، برای من، بعد از «رگ خواب» و «بی‌پولی» و بالاتر از «آرایش غلیظ»، بهترین فیلم نعمت‌الله است که احتمالاً اگر قسمت شود «قاتل و وحشی» را پیش از ظهور آقا امام زمان ببینیم (!) رده‌بندی من هم دستخوش تغییر خواهد شد!